poniedziałek, 9 grudnia 2019

Strach u małych dzieci - jak go zrozumieć? Jak wesprzeć dziecko?

Książka: Być rodzicem. Inspiracje wychowawcze.
Boi się Mikołaja? “Przecież to M I K O Ł A J - Mikołaja nie trzeba się bać”


“Nie bój się - Mikołaj lubi dzieci!”
“Nie bój się - Mikołaj da Ci prezent!”
“Zobacz, inne dzieci się nie boją”


A CO JEŚLI JEDNAK ten strach się pojawia? 


Często na strach dziecka, reagujemy automatycznie: “nie bój się”. Wydaje nam się, że przecież Mikołaja, który przynosi prezenty dzieci nie powinny się bać. A jednak wiemy, że rzeczywistość jest inna. Niektóre dzieci na zdarzenia/osoby/rzeczy w naszym odczuciu pozytywne reagują strachem. Lęk czy strach - pojawiają się i znikają, i w zależności od wieku dzieci mogą bać się różnych rzeczy/osób i jest to wpisane w ich rozwój. 

Dlaczego akurat Mikołaj? Ponieważ: 
  • często dzieci mają względem niego pewne zadania, których nie chcą wykonać bo się boją, bo mogą czuć się zawstydzone, mają trudność z szybkim nawiązywaniem nowych relacji
  • są straszone, że jeśli nie będą grzeczne to Mikołaj nie da im prezentu, albo co gorsza dostaną rózgę. Mikołaj przecież wszystko widzi.
  • kiedyś (nie wiem czy teraz jeszcze jest taka praktyka) dzieci musiały usiąść Mikołajowi na kolana, choć wcale nie chciały, mimo strachu to robiły.
  • dzieci mogą czuć niepewność względem dużych, głośnych osób o specyficznym wyglądzie
  • mogą bać się konkretnych cech: osób w okularach, osób z brodą, mężczyzn itp. 


Z pewnością jest grono dzieci, dla których wizyta Świętego Mikołaja to sama przyjemność! Będę skakać z radości i żaden strach nie przyjdzie im na myśl. Dziecko w swoim życiu przechodzi przez pewne fazy stanów lękowych i to mocno indywidualna kwestia jak, kiedy
i czy ten strach lub lęk wystąpią.


A co jeśli dziecko się boi? Jak możemy je wesprzeć? 
  • przede wszystkim trzeba uszanować to, że dziecko może się czegoś przestraszyć, ma prawo się bać, a my mamy obowiązek je wesprzeć
  • pamiętaj, że lęk jest wpisany w rozwój, przychodzi i odchodzi 
  • spróbuj zrozumieć dziecko i nazwij to co czuje “widzę, że nie chcesz przywitać się z Mikołajem, jeśli nie chcesz to nie musisz” 
  • przygotuj dziecko na nową sytuację, na spotkanie z nową osobą

Nie zakładajmy od razu, że dziecko może się czegoś bać. Raczej chodzi o to, że jeśli wiemy z obserwacji, że to właśnie ten etap rozwoju, kiedy obserwujemy, że dziecko często reaguje strachem wtedy warto więcej rozmawiać i tłumaczyć dziecku. W ogóle warto rozmawiać ;) 

Jak to zrobić, by dobrze przygotować? 
Opowiedz o tym, co będzie. Wiesz, że Mikołaj przyjdzie do przedszkola czy do domu? 
Pokaż dziecku jak wygląda Mikołaj, w książce, w gazecie, w kolorowance. Po to by je nieco z nim oswoić. Opowiedz mu o tym ze szczegółami: ma długą białą brodę, czapkę, czerwone ubranie, duże czarne buty, może mieć okulary lub nie. Zaciekaw dziecko zadając mu pytania: "ciekawa jestem czy Mikołaj będzie miał okulary? A może Mikołaj będzie miał wór prezentów, jak myślisz? Czy Mikołaj będzie miał przy sobie dzwonek?"

Czego nie robić kiedy dziecko się boi?
  • nie lekceważ tego stanu, nie mów: “taki duży chłopiec, a się boi”, “No coś Ty - Mikołaja się boisz?!”... To są komunikaty, które nie dość, że nie wspierają dziecka to mogą wpłynąć na jego poczucie własnej wartości, a dziecko poczuje się jeszcze gorzej.  
  • jeśli dziecko nie jest gotowe NIE ZMUSZAJ go do pokonywania swojego lęku tu i teraz, bo może to spowodować jeszcze większy strach (dziecko nie chce usiąść Mikołajowi na kolana? - “W porządku nie chcesz to nie musisz”, “Może wolisz przybić mu piątkę? “Chcesz? Tak - ok!, Nie? - w porządku” 
  • Nie śmiej się z dziecka! - jego lęk i strach potraktuj poważnie i przyjrzyj się sytuacji i temu, co czuje Twoje dziecko. 


Odniosłam się do przykładu Mikołaja, ale przecież dzieci czują strach, przed wieloma sytuacjami/osobami/rzeczami. Dlatego warto wziąć pod uwagę, że to co dla nas normalne i pozytywne, dziecko może zupełnie inaczej odbierać. Dlatego warto rozmawiać, przygotowywać, robić wspólne plany - to jest szczególnie wspierające dla dzieci, które mają trudność z wchodzeniem w nowe sytuacje, z poznawaniem nowych osób, albo po prostu dla tych dzieci, które nie do końca czują się bezpiecznie w nowej sytuacji i potrzebują naszego wsparcia i zrozumienia. Dobre podejście do lęku i strachu sprawia, że dziecko z czasem sobie z nim poradzi. Niezrozumienie, wrzucanie na głęboką wodę (szczególnie gdy lęk jest bardzo duży) sprawi, że ten lęk może stać się na tyle silny, że pozostanie on w dziecku na długo.

poniedziałek, 4 listopada 2019

Wizyta w gabinecie lekarskim. Co robić, gdy dziecko boi się lekarza?


Sezon na odwiedziny w gabinecie lekarskim uważam za otwarty. Jak przygotować nasze maluchy do wizyty lekarskiej? Szczególnie, gdy boją się chodzić do lekarza, a w gabinecie nie chcą być badane? Co robić, gdy dziecko boi się lekarzy?




Podpowiem, jak poradzić sobie w praktyce i pomóc dziecku - co konkretnie możesz zrobić, ale też zwrócę uwagę na to, co nie będzie dla naszego dziecka wspierające i czego absolutnie NIE powinniśmy robić i mówić dziecku, a niestety słychać to na każdym kroku...


"Zobacz, jaki chłopczyk jest grzeczny, a Ty tak płaczesz"
"Bądź grzeczny, nie bój się"
"Nie płacz, taki duży jesteś a płaczesz"
"Bądź odważny", 
"Nie bój się, nic nie będzie bolało..."

Jestem na NIE dla tych komunikatów. Dlaczego? Ponieważ mówiąc w ten sposób, nie zwracamy uwagi na to, jak rzeczywiście czuje się dziecko. To są komunikaty, niestety, krzywdzące. Zaprzeczamy temu (często nieświadomie), że dziecko może się bać, oczekujemy, że ma być dzielne, kiedy ten strach jest silniejszy, niż ten mały człowiek. Chcemy dobrze, jednak te zdania, już tak bardzo znane i rozpowszechnione nie pomagają...

Nie porównuj, bo każde dziecko czuje inaczej. Nie mów 'nie bój się', bo to tylko dokłada strachu do całej sytuacji. 
Lepiej po prostu bądź. Spokojny, opanowany i skup się na swoim dziecku. Nie martw się co pomyśli lekarz, to nie on się boi tylko Twoje Dziecko. Przytulaj, nazywaj, opowiadaj w bajkowy sposób o tym, co będzie.


Nie kłam dziecka. 
Idziesz na szczepienie? Nie mów, że nie będzie bolało, bo naprawdę może zaboleć.  Powiedz o tym dziecku, że może poczuć lekkie pik (ja na to tak mówię) ale potrwa to tylko chwilkę. 
"Policzymy do 5 i będzie koniec" 
Dziecko Ci wierzy, więc warto mówić prawdę, bo kiedy zorientuje się i zobaczy, że kłamałaś kolejnym razem Ci nie uwierzy...


Staraj się nazywać emocje. Kiedy dziecko Ci mówi, że się boi, to nie odwracaj uwagi lecącym ptakiem tylko próbuj nazywać to co ono rzeczywiście przeżywa i przyjmij to. 
Ojojaj je nieco. To ojojanie czasem jest dużo bardziej wspierające niż tysiąc słów. Zadaj pytanie, ale staraj się słuchać.

"Boisz się? Aha. Czego się boisz? Czasami się boimy, bo nie wiemy co nas spotka, ale tym razem pani tylko Cię zbada. Chcesz się przytulić? Jestem przy Tobie. Cały czas będę Cię trzymać na kolanach itp. itd. 

To są przykłady, jak możemy z dzieckiem rozmawiać. Oczywiście nie chodzi tu o odtwarzanie suchych regułek, a raczej o mówienie do dziecka tak jak czujemy. Dziecko potrzebuje prawdziwego rodzica, jest takie ładne słowo: autentycznego rodzica, który wspiera tak jak czuje. Nie udaje. Nie jest sztuczny, w tym co mówi. 

Jeśli Twoje dziecko szczególnie źle znosi wizyty lekarskie, to samo rozmawianie pewnie nie wystarczy, choć i tak zawsze warto rozmawiać. 


Warto odgrywać z dzieckiem scenki, wczuć się trochę w rolę lekarza.😉Kupić dziecku stetoskop i zestaw lekarski. To jest taka podstawa.

Wybieracie się do lekarza i chcesz dziecko przygotować? Nie rób tego na tydzień przed...najlepiej rano przed wizytą. Dlaczego? W ten sposób skrócisz czas, w którym dziecko będzie się stresować tą wizytą. Zabawy w lekarza możesz robić niezależnie od tego czy tam idziecie, czy nie. 

Opowiedz dziecku o pracy lekarza. Co robi lekarz? Bada, zagląda do gardła, świeci latarką do ucha, pomaga nam lepiej się poczuć, pisze recepty, drukuje je, pisze na komputerze. Nazywaj te wszystkie magiczne przedmioty, jakie ma lekarz, dla dzieci są one ciekawe. To są detale, ale dzieci lubią barwne historie. 


Opowiadaj, jakie dobre rzeczy wynikają z wizyty u lekarza. Będziemy zdrowi, będziemy lepiej się czuć. Dostaniemy lekarstwa itp.


Jeśli wiesz że pójdziecie do lekarza, zaplanuj cały dzień. Tak żeby dziecko wiedziało, że wizyta to jest tylko jedna z rzeczy jaką dziś zrobicie, a nie że tylko ta nieszczęsna wizyta je czeka. Po wizycie będzie dobra zabawa bez względu na wszystko. Nie karaj za złe zachowanie (nie dla kar), to nic nie da, dziecko będzie miało kolejny powód by nie lubić lekarza
Lepiej wymyśl kolejną zabawę, która przedstawi lekarza jako kogoś fajnego. 
Jeśli dziecko nie chce iść to spróbuj je zrozumieć. 

"Wiem, że nie chcesz iść. Dlaczego nie chcesz iść? Wiem, że nie lubisz. Zobacz to potrwa tylko chwilę. Dzisiaj pani Cię zbada. Ja będę przy Tobie. Pani ma specjalne światełka do świecenia w uszko. 

Mama i tata też chodzą do lekarza. Itp. itd."


Zaopiekuj się emocjami dziecka. Ono ma prawo się bać. Niektóre dzieci szczególnie nie lubią wizyt. Wtedy warto pracować nad tym nawet, jak są zdrowe. Czytać książeczki 
o lekarzach i wizytach, bawić się w lekarza. Leczyć zabawki, misie i lale. 

Po wizycie doceń to jak dziecku poszło. Ciesz się razem z nim, że dało radę. 
Nie jestem zwolenniczką motywowania nagrodami, ale akurat w przypadku wizyty u lekarza ta naklejka na koniec jest miłym zakończeniem wizyty i to chyba tyle jeśli chodzi o nagrodę...Jest dużo więcej możliwości, wszystko co wyżej napisałam będzie skuteczniejsze.


Jest też druga strona medalu, czyli jakie podejście ma do dziecka lekarz, to też ważna sprawa. Wierzę, że z dziećmi chcą pracować ludzie, którzy wiedzą coś o dzieciach i je lubią. 



A jak Wasz dzieci? Lubią lekarzy?