poniedziałek, 9 grudnia 2019

Strach u małych dzieci - jak go zrozumieć? Jak wesprzeć dziecko?

Książka: Być rodzicem. Inspiracje wychowawcze.
Boi się Mikołaja? “Przecież to M I K O Ł A J - Mikołaja nie trzeba się bać”


“Nie bój się - Mikołaj lubi dzieci!”
“Nie bój się - Mikołaj da Ci prezent!”
“Zobacz, inne dzieci się nie boją”


A CO JEŚLI JEDNAK ten strach się pojawia? 


Często na strach dziecka, reagujemy automatycznie: “nie bój się”. Wydaje nam się, że przecież Mikołaja, który przynosi prezenty dzieci nie powinny się bać. A jednak wiemy, że rzeczywistość jest inna. Niektóre dzieci na zdarzenia/osoby/rzeczy w naszym odczuciu pozytywne reagują strachem. Lęk czy strach - pojawiają się i znikają, i w zależności od wieku dzieci mogą bać się różnych rzeczy/osób i jest to wpisane w ich rozwój. 

Dlaczego akurat Mikołaj? Ponieważ: 
  • często dzieci mają względem niego pewne zadania, których nie chcą wykonać bo się boją, bo mogą czuć się zawstydzone, mają trudność z szybkim nawiązywaniem nowych relacji
  • są straszone, że jeśli nie będą grzeczne to Mikołaj nie da im prezentu, albo co gorsza dostaną rózgę. Mikołaj przecież wszystko widzi.
  • kiedyś (nie wiem czy teraz jeszcze jest taka praktyka) dzieci musiały usiąść Mikołajowi na kolana, choć wcale nie chciały, mimo strachu to robiły.
  • dzieci mogą czuć niepewność względem dużych, głośnych osób o specyficznym wyglądzie
  • mogą bać się konkretnych cech: osób w okularach, osób z brodą, mężczyzn itp. 


Z pewnością jest grono dzieci, dla których wizyta Świętego Mikołaja to sama przyjemność! Będę skakać z radości i żaden strach nie przyjdzie im na myśl. Dziecko w swoim życiu przechodzi przez pewne fazy stanów lękowych i to mocno indywidualna kwestia jak, kiedy
i czy ten strach lub lęk wystąpią.


A co jeśli dziecko się boi? Jak możemy je wesprzeć? 
  • przede wszystkim trzeba uszanować to, że dziecko może się czegoś przestraszyć, ma prawo się bać, a my mamy obowiązek je wesprzeć
  • pamiętaj, że lęk jest wpisany w rozwój, przychodzi i odchodzi 
  • spróbuj zrozumieć dziecko i nazwij to co czuje “widzę, że nie chcesz przywitać się z Mikołajem, jeśli nie chcesz to nie musisz” 
  • przygotuj dziecko na nową sytuację, na spotkanie z nową osobą

Nie zakładajmy od razu, że dziecko może się czegoś bać. Raczej chodzi o to, że jeśli wiemy z obserwacji, że to właśnie ten etap rozwoju, kiedy obserwujemy, że dziecko często reaguje strachem wtedy warto więcej rozmawiać i tłumaczyć dziecku. W ogóle warto rozmawiać ;) 

Jak to zrobić, by dobrze przygotować? 
Opowiedz o tym, co będzie. Wiesz, że Mikołaj przyjdzie do przedszkola czy do domu? 
Pokaż dziecku jak wygląda Mikołaj, w książce, w gazecie, w kolorowance. Po to by je nieco z nim oswoić. Opowiedz mu o tym ze szczegółami: ma długą białą brodę, czapkę, czerwone ubranie, duże czarne buty, może mieć okulary lub nie. Zaciekaw dziecko zadając mu pytania: "ciekawa jestem czy Mikołaj będzie miał okulary? A może Mikołaj będzie miał wór prezentów, jak myślisz? Czy Mikołaj będzie miał przy sobie dzwonek?"

Czego nie robić kiedy dziecko się boi?
  • nie lekceważ tego stanu, nie mów: “taki duży chłopiec, a się boi”, “No coś Ty - Mikołaja się boisz?!”... To są komunikaty, które nie dość, że nie wspierają dziecka to mogą wpłynąć na jego poczucie własnej wartości, a dziecko poczuje się jeszcze gorzej.  
  • jeśli dziecko nie jest gotowe NIE ZMUSZAJ go do pokonywania swojego lęku tu i teraz, bo może to spowodować jeszcze większy strach (dziecko nie chce usiąść Mikołajowi na kolana? - “W porządku nie chcesz to nie musisz”, “Może wolisz przybić mu piątkę? “Chcesz? Tak - ok!, Nie? - w porządku” 
  • Nie śmiej się z dziecka! - jego lęk i strach potraktuj poważnie i przyjrzyj się sytuacji i temu, co czuje Twoje dziecko. 


Odniosłam się do przykładu Mikołaja, ale przecież dzieci czują strach, przed wieloma sytuacjami/osobami/rzeczami. Dlatego warto wziąć pod uwagę, że to co dla nas normalne i pozytywne, dziecko może zupełnie inaczej odbierać. Dlatego warto rozmawiać, przygotowywać, robić wspólne plany - to jest szczególnie wspierające dla dzieci, które mają trudność z wchodzeniem w nowe sytuacje, z poznawaniem nowych osób, albo po prostu dla tych dzieci, które nie do końca czują się bezpiecznie w nowej sytuacji i potrzebują naszego wsparcia i zrozumienia. Dobre podejście do lęku i strachu sprawia, że dziecko z czasem sobie z nim poradzi. Niezrozumienie, wrzucanie na głęboką wodę (szczególnie gdy lęk jest bardzo duży) sprawi, że ten lęk może stać się na tyle silny, że pozostanie on w dziecku na długo.